idris Kucukomer

İdris Küçükömer

(1 Haziran 1925 Giresun, 5 Temmuz 1987 İstanbul)

Osmanlı Türk tarihine getirdiği değişik yorumlarla tanınan iktisatçı ve düşünür. İstanbul Üniversitesi iktisat Fakültesinde öğrenim gördü. Aynı fakültede doktorasını tamamladı, daha sonra da doçent oldu. Fakülte kurulunun profesörlüğe yükseltilmesi için aldığı karar, üniversite senatosunca onaylanmadı. Bunun üzerine Danıştay'da açtığı davayı kazanmasına karşın, profesörlüğüne ilişkin kararname 10 Yıllık bir gecikme ile ancak 1976'da yürürlüğe girdi.

27 Mayıs 1960'tan sonra özellikle Yön Dergisinde yazılarıyla tanındı. Daha sonra And Dergisi ve Milliyet Gazetesinde güncel ve genel siyasal konulara ilişkin yazıları ve tartışmaları yayınlandı. En önemli yapıtlarından biri olan Düzenin Yabancılaşması Batılılaşma 'da (1969) 19. yy. dan başlayarak Osmanlı toplumunda ortaya çıkan yapısal değişiklikleri, Batı ile ilişkileri, üstyapı kurumlarının geçirdiği evrimi inceledi. Türkiye'deki Kapitalizmin gelişimindeki çarpıklıkları göstermeye çalıştı. Devletin despotik karakterinin Türkiye'de sivil toplumun gelişmesinin önündeki en büyük engellerden biri olduğunu savundu.

Bu görüşleriyle, Osmanlı Türk tarihini Asya Tipi Üretim Tarzı çervevesinde ele alan kuramcılar arasında yer aldı. 1960'ların ikinci yarısında dönemin Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Mehmet Ali Aybar'ın ortaya attığı "ceberrut tepeden inmeci devlet"in yarattığı bürokrasinin, sosyalizmi önleyen başlıca toplumsal güç olduğu yolundaki görüşlerde de Küçükömer'in yaklaşımlarının derin izleri görülür.

Küçükömer Düzenin Yabancılaşması'nda kurduğu ve geleneksel ilericilik kavramını tersyüz ettiği şemada İttihat ve Terakki ile Kemalizm bürokratik ve antidemokratik devleti kurup koruyan, bu anlamda da "sağ" olarak nitelendirilmesi gereken bir çizgiyi temsil eder. Kitlelerin İslamcı-doğucu eğilimleri ise bu tepeden inmeciliğe bir tepki olarak anlaşılmalı ve seçkinci bir tavırla red edilmemelidir.

Küçükömer'in öteki yapıtları arasında Gelişmiş ve Az Gelişmiş Ülkelerin İlişkileri(1966), İktisat İlkeleri Üzerine(1964-1967), ve iktisat İlkelerine Yeniden Bakış(1972) Sayılabilir.

Ölümünden kısa bir süre önce Sosyal Demokrasi Partisi'ne (SODEP)giren Küçükömer'in bu dönemde yazdığı son yazılar İktisat Dergisinin 274. Sayısında yayımlanmıştır.